Sự cố hàng loạt tủ đông tại các siêu thị ở châu Âu bị tin tặc tấn công từ xa và đẩy nhiệt độ lên 50°C đã chứng minh một thực tế đáng lo ngại: khi chuỗi cung ứng lạnh ngày càng được số hóa để tối ưu hiệu quả kinh tế, chỉ một lỗ hổng nhỏ trong công nghệ vận hành (Operational Technology - OT) cũng có thể kích hoạt một cuộc khủng hoảng trên diện rộng.
Việc các thiết bị Internet vạn vật (Internet of Things - IoT) bị chiếm quyền kiểm soát không còn đơn thuần là một sự cố an ninh mạng. Rủi ro công nghệ có thể trực tiếp chuyển hóa thành những tổn thất hữu hình, ảnh hưởng đến hàng hóa, thiết bị, hoạt động logistics và các hạ tầng thiết yếu của chuỗi cung ứng lạnh.
Những hệ lụy nghiêm trọng từ các cuộc tấn công vào hạ tầng lạnh
Hàng tấn thực phẩm tươi sống và đông lạnh có thể bị hư hỏng hoàn toàn chỉ trong vài giờ nếu nhiệt độ bảo quản bị đẩy lên mức bất thường. Đối với doanh nghiệp bán lẻ, đơn vị logistics và đơn vị vận hành kho lạnh, đây có thể trở thành khoản tổn thất tài chính trực tiếp và tức thời. Ngoài giá trị hàng hóa bị mất, doanh nghiệp còn phải đối mặt với lãng phí năng lượng, nguồn lực vận hành, thời gian xử lý và chi phí tiêu hủy hàng hóa không còn đáp ứng điều kiện bảo quản.
Thiệt hại không chỉ dừng lại ở phần hàng hóa. Doanh nghiệp có thể mất doanh thu do hoạt động bị gián đoạn hoặc phải tạm thời đóng cửa khu vực bị ảnh hưởng. Đồng thời, doanh nghiệp còn phải chịu thêm chi phí kiểm tra kỹ thuật, vệ sinh công nghiệp, phục hồi hệ thống cũng như sửa chữa hoặc thay thế các thiết bị IoT/OT bị hư hỏng. Trong trường hợp sự cố liên quan đến hệ thống giám sát nhiệt độ, bộ điều khiển hoặc thiết bị kết nối Internet, quá trình điều tra và khôi phục có thể đòi hỏi sự phối hợp giữa nhiều nhóm: vận hành kho, kỹ thuật, công nghệ thông tin và an ninh mạng.
Khi một điểm phân phối hoặc kho lạnh chiến lược bị tê liệt, tác động có thể nhanh chóng lan rộng sang các mắt xích khác trong chuỗi cung ứng. Nếu nhiều địa điểm cùng bị ảnh hưởng, hiệu ứng domino có thể làm chậm dòng luân chuyển hàng hóa, gây mất cân bằng cung cầu và ảnh hưởng đến khả năng cung ứng thực phẩm tới hệ thống bán lẻ. Trong những tình huống nghiêm trọng hơn, sự gián đoạn kéo dài tại các hạ tầng logistics thiết yếu thậm chí có thể tạo ra rủi ro đối với khả năng duy trì nguồn cung thực phẩm.
Khi hạ tầng công nghệ phục vụ chuỗi lạnh bị xâm nhập, tác động không chỉ giới hạn trong phạm vi kỹ thuật. Người tiêu dùng có thể đặt câu hỏi về độ an toàn của thực phẩm được bảo quản và phân phối qua hệ thống bị ảnh hưởng. Điều này làm tăng áp lực truy xuất, kiểm tra chất lượng và xác minh điều kiện bảo quản trước khi hàng hóa được đưa trở lại thị trường. Đối với doanh nghiệp, sự cố có thể ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín thương hiệu, niềm tin của khách hàng và mối quan hệ với các đối tác trong chuỗi cung ứng.

Khi an ninh mạng trở thành một phần của an toàn chuỗi lạnh
Trong nền kinh tế số, rủi ro công nghệ không còn chỉ tồn tại trên màn hình máy tính.
Khi IoT, hệ thống giám sát nhiệt độ, WMS, BMS và các thiết bị công nghệ vận hành ngày càng được sử dụng sâu hơn trong logistics, một lỗ hổng kỹ thuật số có khả năng tạo ra hậu quả trực tiếp đối với hàng hóa và hoạt động vận hành.
Vì vậy, an ninh mạng trong chuỗi cung ứng lạnh cần được nhìn nhận như một phần của bài toán tính liên tục trong vận hành, bên cạnh các yếu tố truyền thống như nhiệt độ, chất lượng hàng hóa, truy xuất dữ liệu và an toàn cơ sở vật chất.
Tại SKLS, các năng lực công nghệ được công bố ở cấp độ website gồm WMS, BMS, CCTV cùng các giải pháp phục vụ giám sát và quản lý hoạt động kho.
Đối với kho lạnh và kho mát, các thiết bị phục vụ kiểm soát vận hành còn bao gồm nhiệt kế, hệ thống thermo-hygrometer không dây và data logger.
Sự kết hợp giữa công nghệ quản lý, thiết bị giám sát và quy trình vận hành giúp chuỗi lạnh ngày càng thông minh hơn. Đồng thời, mức độ kết nối càng cao cũng đặt ra yêu cầu ngày càng lớn đối với khả năng quản lý rủi ro công nghệ.

Bài học đối với doanh nghiệp vận hành kho lạnh
Khi hệ thống kho lạnh ngày càng kết nối, doanh nghiệp cần nhìn nhận các thiết bị IoT và OT không chỉ như công cụ giúp nâng cao hiệu quả.
Mỗi điểm kết nối cũng có thể trở thành một điểm cần được quản lý về bảo mật, quyền truy cập và khả năng giám sát.
Một chiến lược vận hành bền vững vì vậy cần kết hợp giữa:
- kiểm soát điều kiện nhiệt độ;
- giám sát thiết bị và cảnh báo;
- quản lý quyền truy cập hệ thống;
- bảo vệ các thiết bị IoT và OT;
- lưu giữ lịch sử hoạt động và thay đổi cấu hình;
- kế hoạch phản ứng khi hệ thống công nghệ gặp sự cố;
- và phương án duy trì hoạt động trong tình huống gián đoạn.
Kết luận
Trong nền kinh tế số, khi rủi ro công nghệ có khả năng tạo ra những tác động hữu hình lên dòng chảy kinh tế, lỗ hổng bảo mật của các thiết bị kết nối Internet có thể trở thành “ngòi nổ” ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh và tính bền vững của toàn bộ chuỗi cung ứng.
Đặc biệt đối với lĩnh vực kho lạnh và cold chain logistics, nơi chất lượng hàng hóa phụ thuộc trực tiếp vào khả năng duy trì điều kiện bảo quản ổn định, an toàn công nghệ cần được xem xét song song với an toàn vận hành.
Số hóa giúp chuỗi lạnh thông minh hơn, minh bạch hơn và hiệu quả hơn. Nhưng chính vì vậy, khả năng bảo vệ hệ thống số cũng ngày càng trở thành một phần quan trọng trong việc duy trì một chuỗi cung ứng lạnh an toàn, ổn định và bền vững.
Câu hỏi thường gặp
IoT và OT khác nhau thế nào trong kho lạnh?
IoT thường chỉ các thiết bị kết nối và cảm biến; OT là các công nghệ trực tiếp hỗ trợ hoặc điều khiển hoạt động vật lý.
An ninh mạng có liên quan gì đến an toàn chuỗi lạnh?
Khi hệ thống số tác động đến giám sát nhiệt độ và vận hành, sự cố mạng có thể ảnh hưởng trực tiếp tới hàng hóa và tính liên tục của hoạt động.
Tìm hiểu giải pháp kho vận tại SKLS
Kho đa nhiệt độ, WMS và các giải pháp vận hành tích hợp.
